مقالات

اهمیت برق در نگهداری پیشگیرانه از تجهیزات پزشکی

نویسنده: مهندس ايمان کمالي، کارشناس تجهيزات پزشکي

باتوجه به افزایش درخواستهای خرید و نصب دستگاهها و تجهیزات پزشکی مستقر در بیمارستانها و مراکز درمانی بر آن شدم تا در مورد نگهداری این تجهیزات نکات مهمی را ذکر کنم، بحث خرید و نصب موضوع مهمی است، ولی مهمتر از خرید، مقوله  نگهداری بعد از خرید و سالم ماندن و عدم خواب دستگاه ها است که به اختصار به آن PM یا Preventive Maintenance (نگهداری پیشگیرانه) یا سرویس دوره ای میگویند.

در ابتدا باید به لزوم و اهمیت PM و نقش کلیدی آن در سیستم پزشکی کشور اشاره کرد.
سرویس های دوره ای دستگاهها و تجهیزات پزشکی در راندمان و کارایی آنها نقش مهم و به سزایی دارند.

موضوع قابل توجهی که در سیستم نظام پزشکی کشور بسیار بر آن تاکید شده؛ اهمیت نگهداری پیشگیرانه در کاهش صدمات وارده به تجهیزات پزشکی است. رعایت این مهم، کاهش هزینه ها و بالارفتن عمر دستگاه را بهدنبال دارد.

همچنین کوتاهی در انجام سرویس های دورهای ممکن است حتی به ایمنی بخش یا بیمارستان ضربه وارد کند. برای مثال؛ مسائلی مانند برق دستگاه ممکن است ضربات جبران ناپذیری را به سیستم برق مرکز وارد کند که در ذیل به آن اشاره خواهد شد.


ابتدا موضوع توان مصرفی و یا به زبان ساده تر برق مصرفی دستگاه را باید شناخت. معمولاً و از روی تجربه ثابت شده است که مراکز درمانی، برق خروجی یکنواخت و بدون نوسانی ندارند و این مشکل ضربات جبرانناپذیری را به بردهای اصلی دستگاه وارد خواهد کرد. اولین پکیجی که در این بین آسیب میبیند، پکیج و بردهای Power هستند که هر پکیج Power مربوط به هر مدل از دستگاه ها، شامل چندین برد و یا فیوزهایی است.

شکل شماره ۱

معمولاً این بردها قابل تعمیر نیستند یا بهتر است چنین گفته شود که اجازه تعمیر این بردها از سوی کمپانی سازنده به نمایندگی ها درهیچ جای دنیا داده نمیشود که البته یک امر کاملاً معقول به نظر میرسد.

لازم به ذکر است که افراد متخصص در زمینه تعمیرات بردهای چند لایه در ایران وجود دارند، ولی به لحاظ حساسیتی که در حیطه پزشکی است، کمپانی سازنده اجازه تعمیرات را نمیدهد و این نکته نیز قابل توجه است که سازنده معمولاً به فکر فروش قطعات و بردهای دستگاه تولیدی خود است.

چنین استراتژی البته و از لحاظ مالی کاملاً به صرف کمپانی تولیدکننده است. حتی درصورتی که دستگاه دارای گارنتی نیز باشد بازشدن و تعمیر این بوردها موجب ابطال گارانتی میشود.
برق و اهمیت بالای آن در این مقاله مورد تاکید بسیار است.

جدا از ضربات سنگین و هزینه بر برای دستگاه و همچنین مرکز درمانی، احتمال حوادثی چون حریق نیز وجود دارد. به عنوان مثال برق مورد استفاده برای دستگاه های تک فاز ۲۲۰ ولت و برای دستگاه های سه فاز ۳۸۰ ولت است، هر کابل تعبیه شده برای دستگاه برای همان مقدار ولت خروجی تعریف شده و از نظر کمپانی، مجاز است.

حالا فرض کنید مقدار خروجی سطح عبوری جریان در کابل بیشتر از حدِ مجازِ تعریف شده باشد، این جریان بیشتر سبب تولید گرما و حرارت در مسیر هادی جریان خواهد شد و مسلماً در بلندمدت سبب حریق و آتش سوزی خواهد شد.

فرآیند به دست آوردن ولتاژهای ورودی به دستگاه و خروجی از آن موردی است که بیشتر از چند ثانیه وقت کارشناس و تکنسین مربوطه بخش را نخواهد گرفت. این موضوع در بازدیدهای دورهای تاکید شده و رعایت آن از ضربات جبران ناپذیر جلوگیری خواهد کرد.


لازم به ذکر است که اکثر کمپانی ها برای جلوگیری از وقوع  حادثه، از وسایل حفاظتی مانند فیوز استفاده میکنند که ساده ترین قطعه محافظتی در برابر جریانهای نامتناوب است. نحوه کار فیوز به این صورت است که سیم هایی از آلیاژ مخصوص و طبق سفارش کمپانی تهیه میشود و با سطح مقطعی کوچک و سفارشی به صورت متوالی در مدار قرار میگیرند.

اندازه و آلیاژ سیم فیوز طوری انتخاب میشود که جریان عبوری از مدار را بدون ایجاد حرارت خارج از حد معمول تحمل کند.

درصورتی که بار اضافه جریان از حد مجاز افزایش یابد، سیم فیوز گرم شده و ذوب میشود و مدار را قطع میکند، معمولاً سیم فیوزهایی که در مدار جریان قرار داده میشوند در یک محفظه شیشه ای و قابل مشاهده نگهداری میشوند تا در صورت ذوبشدن سیم و قطع جریان مدار، قابل مشاهده باشند. تکنسین با رویت سیم ذوب شده از قطعی فیوز مطلع میشود و در مرحله بعد به دنبال علت میگردد.

شکل شماره ۲
شکل شماره ۳

این کلید یا سوئیچ ساده، وظیفه مهمی بر عهده دارد. برق بعد از عبور از کانال، وارد پکیج Power خواهد شد. در ابتدای این پکیج کلید صفر و یک وجود دارد. این کلید وظیفه دارد برق را وارد مدار کند یا از ورود آن جلوگیری کند. باید خاطر نشان کرد که میتوان جلوی بسیاری از آسیب های ناشی از نوسان را از طریق همین سوئیچ گرفت. همچنین لازم به ذکر است که این کلید مربوط به روشن یا خاموششدن دستگاه نیست و با کلید OFF/ON دستگاه متفاوت است. در حقیقت، بعد از اینکه سوئیچ در حالت ۱ قرار گرفت برق وارد مدارها میشود و در این زمان است که میتوان دستگاه را روشن کرد. ولی اگر سوئیچ دستگاه در حالت ۰ قرار داشته باشد، برق ورودی به دستگاه اجازه ورود به مدارها را ندارد و هیچ جریان برقی در دستگاه جاری نمیشود. اهمیت این موضوع دقیقاً در این قسمت مشخص میشود زیرا هنگامی که سوئیچ در حالت ۰ قرار دارد، برقی وارد نمیشود؛ درنتیجه نوسان و نویزهای برقی نیز وارد دستگاه نخواهد شد. پس بهتر است درصورتی که برای چندین ساعت و یا چندین روز از دستگاه استفاده نمیشود، علاوه بر خاموش کردن دستگاه، کلید پاور یا همان صفر و یک را در حالت صفر قرار داد تا هیچ جریانی وارد مدارها نشود و آسیبی به دستگاه وارد نشود.
در بعضی از مدل دستگاهها، به علت محل قرارگیری کابل و عدم دسترسی آسان به آن برای جداسازی از دستگاه، باید از کلید صفر و یک استفاده کرد و دیگر نیازی به Unplug کردن کابل نیست.
به دفعات دیده شده افراد تاسیسات مرکز و بیمارستان به علت خلوتبودن مرکز بعد از شیفت کاری، مشغول به کارهای تاسیساتی نظیر جوشکاری، برش و … میشوند. چنانچه آخرین کاربر دستگاه از کلید صفر و یک استفاده کند و کلید را در حالت صفر قرار دهد، میتواند با خیال راحت بخش را ترک کند و مطمئن باشد حتی درصورت استفاده از برق با ولتاژ بالا در بخشهای دیگر، آسیبی به دستگاه نخواهد رسید.

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن

adblock را غیر فعال کنید

سیستم زوم طب روشی را برای دور زدن تبلیغات در سیستم شما یافته است جهت حمایت از ما از استفاده از آن صرف نطر کنید