آشنایی با پروتزهای اندام تحتانی و تکنولوژی های جدید کمک حرکتی

۲۶ مرداد ۱۳۹۸

پای مصنوعی زمانی مورد استفاده قرار میگیرد که بخشی از پای بیمار یا تمام آن، غالباً به دلیل ابتلا به دیابت یا صدمه دیدن قطع شده باشد.

در کشورهای توسعه یافته علت اصلی قطع عضو اندام تحتانی، اختلال در گردش خون است. دلیل اصلی این اختلالات تصلب شریان است، اگر چه تا یک سوم از بیماران همچنین دچار دیابت نیز هستند. این افراد معمولاً در دهه ششم زندگی خود یا مسنتر هستند و اکثراً مشکلات پزشکی دیگری نیز دارند که توانایی راه رفتن آنها را محدود میکند. در انگلستان در سال حدود ۵۰۰۰ قطع عضو عمده وجود دارد. در مقایسه، در کشورهای در حال توسعه، اکثریت قطع عضوها به علت آسیب های مربوط به حادثه در زمان درگیری یا آسیب های صنعتی یا ترافیکی ایجاد میشوند.

پای مصنوعی انواع گوناگون دارد، از وسیله ای مقدماتی که راه رفتن روی سطح صاف را امکان پذیر میسازد تا پای مصنوعی هوشمند که دویدن یا شرکت در فعالیت های ورزشی حرف های را ممکن میکند. البته بهره گیری از فیزیوتراپی و کاردرمانی نیز برای آموزش چگونگی انجام دادن وظایف روزمره در خانه یا محل کار ضروری خواهد بود. اگرچه زمان شروع فرآیند استفاده از پروتز پای مصنوعی در بیماران مختلف متفاوت است، در کل این فرآیند معمولاً چند هفته پس از جراحی آغاز میشود. در طول هفته نخست پس از جراحی غالباً از محافظ اعضاء استفاده میشود.


تکنولوژی و پژوهش های جدید، کارکرد و زیبایی پروتزهای پا را ظرف دهه گذشته متحول ساخته است. امروزه افرادی که به هر دلیل مجبور به قطع پا شده اند، دامنه انتخاب گسترده ای دارند. مدل های مختلف پروتز پای مصنوعی برای فعالیت های گوناگون، از پیاده روی و دویدن گرفته تا دوچرخه سواری، گلف، شنا و حتی اسکی روی برف طراحی شده است. مواد فولادی و چوبی سنگینتر ظرف سال ها با پلاستیک سبک، آلیاژهای فلزی و کامپوزیت فیبرکربنی جایگزین شده است.

بسیاری از پاهای مصنوعی جدید شباهت زیادی به پای طبیعی انسان دارند و بخشی از انرژی تولید شده هنگام راه رفتن را ذخیره میکنند و به بدن برمیگردانند. همچنین فنرهایی در پاشنه و پنجه تعبیه میشود تا بیمار بتواند مچ پا را به طور طبیعی حرکت دهد، پروتز خاصیت ضربه گیری و چرخش چندمحوری داشته باشد، ارتفاع پاشنه آن قابل تنظیم باشد و همچنین ضدآب باشد.

هنگام انتخاب پای مصنوعی باید عوامل متعددی، مانند سطح قطع عضو، سن، وزن، اندازه پا، میزان فعالیت، اهداف و نیازهای شغلی، در نظر گرفته شود تا پای جدید کاملاً متناسب با سبک زندگی باشد. هر یک از تکنولوژی های مورد استفاده در ساخت پروتز پای مصنوعی مزایای خاص خود را دارد. متخصص با توجه به فعالیت های روزانه و نیازهای خاص هر بیمار، بهترین پای مصنوعی را توصیه میکند تا به این ترتیب پایداری، استقلال، ایمنی و اعتماد به نفس بیمار به حداکثر برسد.

پروتزهای اندام تحتانی (Lower extremities prosthesis)

پروتز به عضو مصنوعی اطلاق میشود که جایگزین اندام از دست رفته فرد میشود تا عملکردهای طبیعی فرد را به میزان مقتضی فراهم کند. پروتزها بر اساس ارزیابی انجام شده بر روی سطوح مختلف قطع عضو و شرایط قسمت باقی مانده عضو قطع شده (استمپ)، تهیه میشوند. دو روش در ساخت پروتزهای اندام تحتانی وجود دارد؛ پروتزهای اگزو اسکلتال (پروتزهای با ساختار سخت بیرونی) و پروتزهای اندو اسکلتال (پروتزهای با ساختار سخت درونی). در پروتزهای اگزو اسکلتال یک پوشش سخت بیرونی وجود دارد که از جنس لامینه پلاستیکی است و مقاومت پروتز  و شکل ظاهری و زیبایی  آن را نیز تأمین میکند.  این نوع پروتز بسیار با دوام است ولی محدودیت در انتخاب قطعات در این نوع پروتز وجود دارد و پروتز نهایی از طرح اندو اسکلتال سنگینتر است. این نوع پروتز برای افرادی که قصد دارند چندین سال از یک پروتز استفاده کنند مناسب است.


پروتزهای طرح اندو اسکلتال یک میله سبک از جنس آلومینیوم، تیتانیوم یا کربن است. در این طرح قطعات زانو و پنجه و اتصالات قابل تعویض و تغییر هستند و پوشش زیبایی از جنس مواد نرم نظیر ابر و فوم دارد که قابل برداشتن است. در نهایت یک روکش قابل انعطاف نایلونی شبیه به جوراب زنانه روی پروتز کشیده میشود. این طرح پروتز برای افراد مختلف قابل استفاده است و مناسب افراد با فعالیت زیاد است. در این طرح پروتز میتوان از انواع مختلف قطعات با قابلیت تنظیم در هر مرحله از ساخت استفاده کرد. اِشکال عمده این طرح پروتز کم دوام بودن پوشش زیبایی آن است.

قطعات پنجه و مچ (Ankle and foot options)

امروزه بیش از صد نوع پنجه پروتزی در دسترس است. ساده ترین آنها نوع SACH است که یک بخش چوبی در داخل دارد و با پوشش فوم پلی اورتان پوشیده شده است  و بسیار با دوام است ولی هیچ قطعه متحرکی ندارد. پروتز SACH ساده ترین نوع پای مصنوعی بدون قطعه متحرک و غیرمفصلی است. شکاف پاشنه پروتز SACH از جنس لاستیک نرم است که به دلیل فشرده شدن در ابتدای وضعیت راه رفتن، مانند مچ پا عمل میکند. اما جنس keel سخت است تا پایداری پا را در وضعیت میانی گام برداشتن تأمین کند و فقط اجازه حرکت جانبی جزئی بدهد.

پروتز SACH با بلندی پاشنه مختلف تهیه میشود تا مناسب کفش هایی با بلندی پاشنه مختلف باشد. نوع دیگر پنجه تک محوری (Single-Axis) است که برای افراد با فعالیت بیشتر تجویز میشود. پنجه دیگری به نام پنجه چندمحوری (Multi-Axis) نیز وجود دارد که امکان چرخش پا را درعین اینکه ثبات را فراهم میکند میدهد. این پنجه برای افرادی که در سطوح ناصاف یا شیب دار راه می روند انتخاب مناسبی است.

پنجه های نوع پیشرفته تر که به نام پنجه های دینامیک شناخته شده اند از مواد کربنی ساخته میشوند و قدرت جذب  و ذخیره انرژی را دارند و انرژی ذخیره شده را هنگام راه رفتن برمیگردانند و ظاهر راه رفتن فرد را طبیعی جلوه میدهند و فرد بسیار نرم و روان راه میرود. این پنجه برای بچه ها، نوجوانان، ورزشکاران و سایر افراد فعال بسیار مناسب است. مفاصل مچِ قابل تنظیم نیز وجود دارند و برای افرادی که میخواهند کفش با پاشنه های متفاوت بپوشند انتخاب مناسبی است. این مفاصل زمانی که فرد در سراشیبی یا روی سطوح ناهموار راه میرود نیز انتخاب خوبی هستند.

پایلون (Pylon)

پایلون به بخشی از پروتز گفته میشود که وزن را از سوکت به پنجه پروتز منتقل میکند. بیشتر افراد تمایل دارند از پایلون های دینامیک استفاده کنند تا ضربه های منتقل شده به استمپ  هنگام برخورد پاشنه با زمین کاهش یابد. این امر برای ورزشکاران و افراد فعال از اهمیت ویژهای برخوردار است. حالت فنر مانند پایلون های دینامیک هنگام راه رفتن به پیشروی فرد رو به جلو کمک میکند. بعضی از پایلون ها قدرت جذب حرکات پیچشی پنجه تا حدود ۴۵ درجه را دارند. این پایلون ها مناسب تنیس بازها و گلف بازها است.

انواع زانو (Knee units)

امروزه مدل های متفاوتی از زانوهای پروتزی در بازار موجود است. این زانوها در دو گروه کلی مکانیکی و کامپیوتری قرار میگیرند. زانوهای مکانیکی ممکن است تک محوری و چندمحوری باشند. زانوی تک محوری به منزله یک لولا عمل میکند و ارزان، سبک و با دوام است. اصطکاک درون آن مانع حرکت خیلی سریع ساق به سمت جلو میشود و فقط امکان راه رفتن با یک سرعت مشخص را فراهم میکند. بعضی از زانوهای تک محوری دارای قفل دستی بوده و هنگام قفل شدن ثبات بیشتری را در راه رفتن ایجاد میکنند و برای افرادی که احساس ناامنی و افتادن میکنند مناسب است. زانوهای چندمحوری برای افراد فعال مناسب است. از نظر هزینه ارزانتر از زانوهای کامپیوتری است و راه رفتنِ با ثباتتری را نسبت به زانوهای تکمحوری فراهم میکند. زانوهای چندمحوری در انواع پنوماتیکی و هیدرولیکی موجودند که به فرد اجازه راه رفتن راحت در سرعت های متغیر را میدهند. زانوهای کامپیوتری یا میکروپروسسوری جدیدترین تکنولوژی در زانوهای پروتزی هستند که به افراد امکان راه رفتن با ثبات  و طبیعی را میدهند. این زانوها بسیار گران هستند ولی برای همه افراد به خصوص افرادی که سطح فعالیت بالایی دارند یا آن هایی که دچار قطع عضو از چند ناحیه مناسبند.

پای میکروپروسسوری(Microprocessor-MPC)

این پروتزها یک دسته نسبتاً جدید از اجزای پروتزی هستند. این اجزای پاها/مچ پا دارای سنسورهای کوچک کنترل کامپیوتری هستند که اطلاعات را هم از اندام فرد و هم از محیط اطراف خود پردازش میکنند تا با نیازهای مختلف سازگار شوند. بر اساس اطلاعاتی به دست آمده از سیگنال های ورودی، این پردازنده ها یک الگوریتم یا مجموعه ای از قوانین را برای تصمیم گیری در مورد اینکه چگونه مچ پا یا پا باید در هر شرایطی پاسخ دهد، اعمال میکنند. ریزپردازنده

دستورالعمل هایی را برای قسمتهای مختلف پروتز فراهم میکند تا عملکرد مطلوب پا را تولید کنند. مچ های پا با MPC در حال حاضر از سنسورهای مختلف از جمله سنسورهای زاویه مچ پا، شتابسنج، ژیروسکوپ ها و سنسورهای گشتاور استفاده میکنند. سپس ریزپردازنده ها سیگنال های ورودی را در این سیستم ها دریافت میکنند و تصمیم میگیرند که چگونه موقعیت مچ پا را تعیین کنند، چگونه میتوان پایداری مچ پا را افزایش داده و چگونه موتور مچ پا را در فاز ایستاده تنظیم کنند. بزرگترین مزیت بالقوه یک سیستم مچ پا/پا با MPC  نسبت به دیگر پروتزهای پا، توانایی افزایش واکنش نسبت به شرایط مختلف محیطی با ارائه خواص مکانیکی متفاوت یا ترازبندی برای بهبود تعادل و تحرک کاربر است.

به عنوان مثال، پای مصنوعی غیرMPC به راحتی روی زمین صاف کار میکند؛ با این حال، این پاها در سطوح ناهموار یا سراشیبی توانایی محدودتری برای تغییر خواص مکانیکی و یا تراز دارند. پاهای قدرتی نیروی محرکه برای افزایش قابلیت پیادهروی در زمان واقعی را فراهم میکنند. برخی از مدل های خاص شامل نرم افزار و همچنین گزینه های اتصال به دستگاه های تلفن همراه از طریق تلفن های هوشمند یا برنامه های کامپیوتری هستند. اینکار اجازه میدهد تا متخصص پروتز و کاربر بتوانند عملکرد مچ پا و پا را با فعالیت های مختلف مطابقت دهند واجازه به دست آوردن تنظیمات ورودی و زمانبندی، و روشن یا خاموش کردن برخی از ویژگی های خاص را میدهند. تمام این توابع یک تجربه منحصربه فرد به کاربر ارائه میدهند.


هدف نهایی این کلاس پای پروتزی، این است که توابع پای انسان را تقلید کند. با این حال، دستگاه ها در توانایی خود برای هماهنگی با محیط ها متفاوت هستند. اگر چه این نوع پاها میتوانند به طور خودکار حرکت پاها و مچ پا را هماهنگ کنند، به طور مستقیم با بدن ارتباط ندارند. میکروپروسسور یا پایه پروتزهای متحرک نیاز به باتری دارند تا تراشه ها، سنسورها، موتورها و محرک ها را به قدرت برسانند. علاوه بر این، قطعات الکترونیکی همراه با سیستم های ریزپردازنده، آنها را حساستر از همتایان غیر فعال خود میسازند. بسیاری از آنها نباید در آب و یا در محیط های پر گرد و غبار یا کثیف استفاده شوند. با توجه به قطعات اضافی مورد نیاز با افزودن ریزپردازنده، آنها اغلب وزن بیشتری نسبت به دیگر پروتزهای بدن دارند. کاربران ممکن است در زمانی که ریز پردازنده اطلاعات را استخراج میکند و جنبه های مختلف مچ پا یا پا را تنظیم میکند، متوجه صداهایی از پروتز شوند. در نهایت، سطح بالاتری از تکنولوژی و طراحی پیچیده ترِ این طبقه از پروتزهای پا به این معنی است که هزینه آنها نیز بیشتر است.

انواع مفصل ران (Hip Units)

ساده ترین نوع مفصل ران مانند یک لولا عمل میکند و به سمت جلو خم میشود و تا وضعیت کامل باز شده در حالت ایستادن باز میگردد. نوع قفلدار آن با یک قطعه کنترل کننده گام امکان ثبات بیشتر را فراهم میکند. سیستم کنترل کننده خم شدن ران شامل یک فنر فشرده است که قبل از باز شدن کامل زانو، ران را خم میکند و مانع گیرکردن سر پنجه پروتزی به زمین میشود. هرچند که انواع مختلفی از مفاصل رانی موجود است ولی آنچه که تضمین کننده توانایی فرد در راه رفتن است قرار دادن صحیح مفصل ران به لحاظ آناتومیکی است.

پروتز بخشی از پا (Partial foot prosthesis)


قطع عضو از ناحیه پنجه پا در مواقعی که خونرسانی پا در اثر تصلب شرائین ضعیف شده باشد انجام میشود. این مسئله نگرانی عمده افراد دیابتی و سیگاری است زیرا بیماری های عروقی در این افراد شایعتر است. سایر علل قطع عضو در این سطح عبارت است  از ضایعات ناشی از تصادف، ماشینآلات، سرطان، تومور، سوختگی های شدید و زخم ها و عفونت هایی که بهبود نیابند.

امروزه قطع عضو بخشی از پنجه پا بیشتر رواج پیدا کرده است زیرا عملکرد و تعادل پا در این سطوح قطع عضو بیشتر حفظ میشود. پاشنه، انگشت شصت و سایر انگشتان پا سه ناحیه اولیه و اصلی پا هستند که عملکرد پا را به خوبی امکان پذیر میکنند. حتی وقتی بخش کوچکی از پا آسیب ببیند این عملکرد دچار اختلال میشود. قطع عضو بخشی از پا انواع متفاوتی دارد. قطع عضو انگشتان، قطع عضو از میان پنجه، قطع عضو از میان استخوان های تارس و متاتارس و قطع عضو چوپارت که در آن همه پنجه برداشته میشود و فقط استخوان های پاشنه و قابی (کالکانئوس و تالوس) باقی میمانند.

بروز عفونت، پینه و پدگذاری ضعیف در محل قطع عضو ممکن است مانع استفاده موفق از پروتز شود. در بعضی از این افراد ممکن است جراحی مجدد پس از جراحی قطع عضو انجام شود تا فرد را قادر به دریافت پروتز کند. هنگام دریافت پروتز استمپ فرد بایستی کاملاً بهبود یافته باشد و هیچ دردی هنگام لمس و معاینه نداشته باشد. بسته به نوع قطع عضو انواع پروتز در این قطع عضوها ساخته میشود. پروتز خوب پروتزی است که به کاهش درد کمک کند و عملکرد فرد را پس از قطع عضو افزایش دهد. نقص عضوی که در این قطع عضو در پا به وجود میآید طول اندام تحتانی و تعادل آن را بر هم میزند. تلاشی که بدن انجام میدهد تا با این اغتشاش به وجود آمده مغابله کند ممکن است موجب بروز درد در بدن شود. با بازسازی پا توسط پروتز، ساختار بدن بهتر در راستای صحیح خود قرار میگیرد و بسیاری از این مشکلات مرتفع شده یا از شدت آنها کاسته میشود.

پروتزهایی که در این قطع عضوها استفاده میشوند عبارتاند از: کفی هایی که در ناحیه انگشتان قطع شده با مواد پر شدهاند و دارای ساپورت طولی قوس کف پایی هستند و با راکر هایی در کف کفش ترکیب میشوند، ارتز های مچ و پا که با قالب گیری ساخته میشوند و قسمت قطع عضو در آن بازسازی میشود، پروتزهایی زیبائی از جنس سیلیکون، پروتز با سوکت پلاستیکی و پروتزهای دریچه دار. پروتزهای دریچه دار یک پنجره قابل برداشتن دارند که امکان ورود بخش حجیم انتهای استمپ را از ناحیه باریک سوکت به داخل سوکت فراهم میکنند و وقتی فرد پروتز را پوشید دریچه را میبندد.

سایم (Ankle disarticulation or syme prosthesis)

این قطع عضو به قطع از سطح مفصلی مچ اطلاق میشود یعنی کل پنجه پا از میان مفصل مچ برداشته میشود و قوزک ها تراشیده میشوند و پد پاشنه به سمت جلو میچرخد و انتهای استخوان درشت نی را میپوشاند. بعضی از افراد با این قطع عضو به سختی میتوانند از پروتز استفاده کنند ولی برخی دیگر پوشیدن پروتز سایم برایشان بسیار راحت است. این سطح قطع عضو مانند سایر قطع عضوهای از میان پنجه ممکن است نیاز به جراحی باز بینی داشته باشند تا فرد بتواند به راحتی از پروتز استفاده کند. سوکت سخت یکی از اجزاء مهم پروتز سایم است. در داخل سوکت یک لایه نرم درونی وجود دارد که زیر زانوی فرد ادامه پیدا میکند. طرحهای دیگری نیز وجود دارند که در آن یک دریچه در پشت سوکت تعبیه میشود و پوشیدن پروتز را تسهیل میکنند. از آنجائی که فاصله بین انتهای باقیمانده عضو و زمین در این سطح قطع عضو خیلی کم است بنابرین پنجه های استاندارد موجود در بازار باید تغییراتی داده شوند تا قابل استفاده برای این پروتزها شوند. پنجه هایی که برای این پروتزها قابل استفاده هستند نوع SACH و نوع کربنی است.

زیر زانو (Below knee prosthesis)

پروتز زیر زانو عموماً از یک سوکتِ ساخته شده از روی قالب استمپ فرد، یک پایلون و یک پنجه تشکیل شده است. گاهی اوقات یک وسیله تعلیق اضافی نیز جهت نگهداری پروتز روی بدن لازم است. زمان دریافت پروتز در هر فردی با فرد دیگر تفاوت دارد ولی معمولاً فرد دچار قطع عضو زیر زانو روند دریافت پروتز را چند هفته پس از جراحی قطع عضو آغاز میکند. پروتز فوری در بعضی از افراد پس از قطع عضو مورد استفاده قرار میگیرد ولی در بعضی از افراد از بانداژ سخت در چند هفته اول پس از جراحی استفاده میشود. جهت ساخت سوکت بایستی از اندام فرد قالب گچی تهیه شود. استفاده از پروتزهای مقدماتی مزایای زیادی برای فرد دچار قطع عضو دارد. این پروتزهای مقدماتی به استمپ فرد این امکان را میدهد تا ورمش کاسته شود و زخم کاملاً بهبودی یابد. این فرآیند ممکن است حدود شش ماه یا کمی بیشتر ادامه پیدا کند. فرد روی استمپ خود از لایه های جوراب پروتزی یا ژل های سیلیکونی استفاده میکند سپس سوکت را میپوشد تا از پوست حساس استمپ مراقبت کند. همینطور که ورم استمپ کم میشود به صورت روزانه  از سایز استمپ نیز کاسته میشود. فرد با کاسته شدن حجم استمپ به لایه های جوراب زیر سوکت اضافه میکند تا باعث جلوگیری از لق زدن سوکت روی استمپ شود. هرگاه سوکت کاملاً گشاد شد نشان دهنده لاغرشدن استمپ است و باید سوکت جدیدی بر اساس حجم جدید استمپ ساخته شود. پایلون پروتز موقتی نباید  با پوشش زیبایی پوشانده شود تا پروتزیست بتواند به راحتی تغییرات لازم در راستای پروتز را اعمال کند.  در طول زمانی که فرد از پروتز موقتی استفاده میکند باید زیر نظر فیزیوتراپیست باشد تا راه رفتن با پروتز را بیاموزد. در این مدت باید مرتباً پوست استمپ چک شود تا زخم و ساییدگی در آن ایجاد نشود. وقتی حجم استمپ ثابت ماند و فرد قادر به انجام تمام فعالیت ها شد میتوان پروتز قطعی  و دائمی را  با قالبگیری از روی استمپ برای فرد ساخت.

بالای زانو (Above knee prosthesis)

پروتز بالای زانو دارای یک سوکت ساخته شده از روی قالب استمپ فرد دچار قطع عضو، زانوی پروتزی، پایلون و پنجه است. گاهی اوقات نیاز به یک وسیله جهت تأمین تعلیق پروتز روی بدن فرد است. معمولاً فرآیند دریافت پروتز در فاصله چند هفته پس از جراحی آغاز میشود ولی این فرآیند در افراد مختلف متفاوت است. یک ساختار حمایتکننده استمپ در هفته اول قطع عضو پس از جراحی استفاده میشود.
برای ساخت سوکت با استفاده از باند گچی از روی استمپ فرد قالب گرفته میشود. استفاده از پروتزهای مقدماتی مزایای زیادی برای فرد دچار قطع عضو دارد. این پروتزهای مقدماتی به استمپ فرد این امکان را میدهد تا ورمش کاسته شود و زخم کاملاً بهبودی یابد. این فرآیند ممکن است حدود شش ماه یا کمی بیشتر ادامه پیدا کند. فرد روی استمپ خود از لایه های جوراب پروتزی یا ژل های سیلیکونی استفاده میکند سپس سوکت را میپوشد تا از پوست حساس استمپ مراقبت کند. همینطور که ورم استمپ کم میشود به صورت روزانه  از سایز استمپ نیز کاسته میشود. فرد با کاسته شدن حجم استمپ به لایه های جوراب زیر سوکت اضافه میکند تا باعث جلوگیری از لقزدن سوکت روی استمپ شود. اگر سوکت خیلی گشاد و لق شود یک سوکت آزمایشی جدید ساخته خواهد شد با ساخت سوکت آزمایشی میتوان به خوبی حدود لبه های سوکت را تعیین کرد. پروتز موقتی نباید  با پوشش زیبایی پوشانده شود تا پروتزیست بتواند به راحتی تغییرات لازم را در راستای پروتزو مفصل زانو اعمال کند.  در طول زمانی که فرد از پروتز موقتی استفاده میکند باید زیر نظر فیزیوتراپیست باشد تا راه رفتن با پروتز را بیاموزد. در این مدت باید مرتباً پوست استمپ چک شود تا زخم و ساییدگی در آن ایجاد نشود. وقتی حجم استمپ ثابت ماند و فرد قادر به انجام تمام فعالیت ها شد میتوان پروتز قطعی و دائمی را  با قالبگیری از روی استمپ برای فرد ساخت.

کانادین (Hip disarticulation prosthesis)

پروتز در قطع عضوهای از میان مفصل ران و از میان استخوان لگن، عموماً دارای یک سوکت ساخته شده بر اساس قالب گرفته شده از استمپ فرد هستند که یک ساختار نرم درونی و یک فریم سخت بیرونی دارند. همینطور یک مفصل ران، یک قطعه گرداننده، مفصل زانو، پایلون و پنجه دارند. سوکت در این سطوح قطع عضو سمت دچار قطع عضو را میپوشاند و به دور تنه و سمت سالم میچرخد و در جلو با بندهای محکم به هم متصل میشوند. برای ساخت سوکت بایستی با باند گچی از بدن فرد قالب گرفت. قطع عضوهای سطوح بالا نظیر قطع عضو از مفصل ران و از میان استخوان لگن از نظر ساخت پروتز و فیت صحیح روی بدن بسیار چالش بر انگیزند. چراکه فرد دچار قطع عضو چندین مفصل خود یعنی پنجه، مچ، زانو و ران را از دست داده است و دستیابی به وضعیت باثبات و راحت برایش دشوار است. فرد در این نوع قطع عضو هنگام راه رفتن دو برابر فرد سالم انرژی مصرف میکند. بعضی از این افراد از پوشیدن پروتز صرف نظر میکنند و ترجیح میدهند با صندلی چرخدار و کراچ تردد کنند. البته اگر فرد جهت دریافت پروتز تشویق شود، خانواده و تیم توانبخشی اهتمام کنند و ساخت پروتز توسط پروتزیست با تجربه و ماهر انجام شود فرد میتواند به راحتی با پروتز راه برود و در فعالیت هایی چون رانندگی، کارهای روزمره زندگی، مدرسه رفتن و … از پروتز بهره بگیرد.
مهمترین و اصلیترین بخش ساخت پروتز در این سطح قطع عضو، قالبگیری صحیح و ماهرانه از باقیمانده عضو در سمت دچار قطع عضو و لگن سمت سالم است. هدف در ساخت سوکت تهیه یک کپی مشابه سمت سالم است. برای دستیابی به این منظور سوکت های آزمایشی ساخته میشوند و اشکالات آن با پرو بر طرف میشود. گاهی اوقات سایر قطعات پروتزی نیز به سوکت آزمایشی متصل میشوند تا فرد ایستادن و راه رفتن را نیز امتحان کند. هنگامی که تمام اصلاحات انجام شد و به پایان رسید سوکت اصلی قالبگیری میشود. مفصل ران در محلی نزدیک به محل طبیعی خود در سوکت نصب میشود. کف سوکت از جنس مواد سخت و موازی با سطح زمین است. این امر بافت نرم استمپ را داخل سوکت نگه میدارد و مانع وارد شدن فشار به برجستگی های استخوانی میشود.
برای این که فرد بتواند راه رفتن با پروتز را بیاموزد نیاز به پشتکار خود فرد و درمانگر است. فرد باید ماه ها زیر نظر درمانگر باشد و هر روز از پروتز خود استفاده کند تا به استقلال و راحتی دست پیدا کند.

کاشت پای مصنوعی

برای اولین بار عمل جراحی ایمپلنت پروتز اندام تحتانی در کشور با موفقیت انجام شد. خدمتی که بسیاری از افراد قطع عضو خصوصاً جانبازان عزیز را از عوارض و مشکلات ناشی از پروتزهای سوکتدار (سنتی) رهایی میبخشد. هدف از این عمل جراحی بهبود کیفیت زندگی افراد قطع عضو است. عوارض و مشکلات ناشی از پروتز سوکتدار سنتی عبارتاند از: عفونت های موضعی، حساسیت پوستی محل تماس سوکت، تحمل وزن سنگین پروتز. افرادی که دچار قطع عضو بالای زانو هستند انرژی زیادی در هنگام راه رفتن مصرف میکنند که دو برابر افراد طبیعی است و عواقبی مانند کمردرد ناشی از اختلال در ارگونومی و آتروفی عضلات اندام باقی مانده به دلیل عدم استفاده فعال را به دنبال دارد. این ایمپلنت جدید با استفاده از ایده ایمپلنت دندان در داخل استخوان باقی مانده قطع عضو قرار میگیرد.

مزایای ایمپلنت

احساس راه رفتن طبیعی
کاهش مصرف انرژی در موقع راه رفتن
سبکی وزن پروتز بیرونی
 نداشتن حساسیت در محل تماس
برای افرادی که قطع عضو باقی مانده بسیار کوتاه دارند ایمپلنت Endo-Exo prosthesis بسیار مناسب و مفید است.

عمل جراحی این ایمپلنت در دو مرحله است:
مرحله اول:
ایمپلنت Endo- prosthesis پس از بیهوشی بیمار و آماده کردن استخوان در داخل استخوان کاشته میشود.
کنترل با رادیوگرافی انجام میگیرد. پوست بسته میشود. به مدت  ۴۵ روز جوش خوردن بین ایمپلنت و استخوان صورت میگیرد.

مرحله دوم:

عمل جراحی با ایجاد یک سوراخ انجام میشود. انتهای پروتز داخلی (Endo- prosthesis) آشکار میشود. بوسیله یک رابط به پروتز بیرونی (Exo prosthesis) متصل میشود. یک روز بعد از عمل جراحی دوم بیمار راه میرود و احساس راه رفتن طبیعی را دارد. افراد با ایمپلنت Endo-Exo prosthesis تقریباً تمامی مشکلات پروتزسوکتدار سنتی را حل کرده و کیفیت مطلوبتری به زندگی بخشیده و فرد احساس راه رفتن طبیعی را دارد.


  • منابع
    [۱] http://pasargadmed.com
    [2] https://orped.ir
    [3] https://hakimclinic.ir
    [4] iranbmemag.com
    [5] http://dr-abbaspour.com
۰
برچسب ها :
نویسنده مطلب hossein
کارشناس مهندسی پزشکی - توسعه دهنده سیستم های پردازش تصویر

بدون دیدگاه

رسانه های همکار